تبلیغات
ایران من! - قواعد درس 2
چهارشنبه 10 آذر 1389

قواعد درس 2

   نوشته شده توسط: صفرعلی رضائی    

 اعراب چیست؟

به علامت حرف آخر کلمات معرب اعراب می گویند 

 

انواع اعراب

 1 - اعراب ظاهری

2 - اعراب محلّی

3 - اعراب تقدیری 

اعراب ظاهری به اعرابی گفته میشود که علامت اعراب در کلمه آشکار و ظاهر باشد

و به دو دسته تقسیم می شود 

1 - اعراب ظاهری اصلی 

هر گاه كلمه ای در حالت رفع (ضمّه ــُـ ــٌـ )  الإنسانُ سَتشاهِدُ نتیجةَ عَمَلِهِ 

انسان مبتدا است و مرفوع  وعلامت رفع آن ــُـ ضمّه است

 در حالت نصب (فتحه ــَـ ــًـ )      الناسُ یُحبّونَ الإنسانَ الصّادِقَ 

انسان مفعول است و منصوب و علامت نصب آن ــَـ فتحه است

در حالت جر ( كسره ــِـ ــٍـ )       العلمُ وَ الدّینُ جناحانِ للإنسانِ

انسان مجرور است به حرف جر و مجرور و علامت جرّآن ــِـ کسره است

داشته باشد دارای اعراب اصلی می باشد.

  

2 اعراب ظاهری فرعی

 هر گاه كلمه ای در حالت رفع، نصب، جر و جزم به جای علامات اعراب اصلی از حروف یا حركات دیگری استفاده كند دارای اعراب فرعی یا نیابی می باشد

 

مانند

فَأرَتانِ تتکَلَّمانِ فی مخزَنٍ 

فَأرَتان  مبتدا است و مرفوع  وعلامت رفع آن الف است

شاهَدَت قِطّةٌ الفَأرَتَینِ 

فَأرتَین  مفعول است و منصوب و علامت نصب آن  یاء  است

سمِعَ الأب هذا الکلام فَــسَأَلَ من الفَأرَتَینِ

فَأرتَین مجرور است به حرف جر و مجرور و علامت جرّآن نیز یاء است

 

 

اسمهایی که اعراب آنها فرعی است عبارتند از :

اسمهایی که اعراب آنها فرعی است عبارتند از :

 

1.   اسم مثنی

2.   ـ اسم جمع سالم مذكر

3.     اسماء خمسـه

4  . اسماء جمع سالم مؤنث

5.   اسم غیر منصرف

  

اسم مثنی: به اسمهایی گفته می شود كه بر دو تا دلالت داشته باشندو با اضافه كردن «انِِ-ینِ» ساخته می شوند و همیشه دارای اعراب فرعی یا نیابی می باشند

 

به این صورت كه در حالت رفع ( الف) می گیرد :   جاء التلمیذان                (فاعل و مرفوع به الف نیابی)

و در حالت نصب ( یاء) می گیرد  :            :رأیتُ التلمیذین   ( مفعول به و منصوب به یاء نیابی( ) 

و در حالت جر ( یاء) می گیرد  :  سمعتُ من التلمیذین       ( مجرور به یاء (  

 

نكته

«ن» در اسمهای مثنی علامت اعراب نمی باشد و هنگام مضاف واقع شدن«ن» مثنی حذف می شود

اسم جمع سالم مذكر:
جمع هایی كه با اضافه كردن (ونَ ـ ینَ )ساخته می شوند و مخصوص انسان ویا ویژگیهای آن می باشد و همیشه دارای اعراب فرعی یا نیابی هستند
  یعنی در حالت رفع (و) می گیرد     جاءَ المعلمون (فاعل و مرفوع به واو نیابی)

 و در حالت نصب(ی) می گیرد  رایتُ المعلمین ( مفعول به و منصوب به یاء(

و در حالت جر (ی) می گیرد    سمعتُ من المعلمین (مجرور به یاء نیابی(

نكته: «ن» در جمع سالم مذكر علامت نیابی اعراب نمی باشد و هنگام مضاف واقع شدن حذف می شود.  مانند: جاء معلموهم   (فاعل و مرفوع به واو نیابی)،  المعلمون + هم = معلموهم

 

اسماء خمسـه:عبارتند از:

أب (پدر)     أخ )  برادر)         ذو     (صاحب، دارا)        فـــو      (دهان)         حــم    (شوهر / پدرزن / مادرزن)

چون این اسمها در اعراب مانند هم به كار می روند و علامت اعرابشان یكسان است اسماء خمسه نامیده می شوند و معمولاً‌ درجمله به اسم دیگری اضافه می شوندیعنی مضاف  واقع می شوند و دارای اعراب فرعی یا نیابی هستند              

 به این صورت كه:
در حالت رفع، (و)واو می گیرد.            جاء أبــوك (فاعل و مرفوع به واو نیابی    (

و در حالت نصب )ا) الف می گیرد.        رأ‌یتُ أبـاك  (مفعول به و منصوب به الف نیابی)

 و در حالت جر (ی)یاء می گیرد.          سمعت من أبیـك   (مجرور به یاء نیابی )