تبلیغات
ایران من! - قواعد درس سوم
پنجشنبه 9 دی 1389

قواعد درس سوم

   نوشته شده توسط: صفرعلی رضائی    

 

- جمع مؤنّث سالم

جمع هایی هستند که با افزودن ات به آخر کلمه ساخته می شوند

این جمع ها فتحه قبول نمی کنند

به همین خاطر فقط در حالت نصبی اعرابشان فرعی یا نیابی است

 

 

بدین صورت که در حالت نصبی به جای علامت اصلی نصب یعنی فتحه ــَـ  علامت فرعی کسره ــِـ را می گیرد

أحدَثَت قَطَراتُ الماءِ ثَقباً فی الصَّخرَةِ

إعمَل الحسَناتِ فالحسناتُ یُذهِبنَ السَّیِّئاتِ

وَ جَعَلَ القَمَرَ فیهُنَّ ( فی السَّماواتِ ) نوراً

 

می بینیم که در جمله اوّل کلمه قطرات که یک جمع مؤنث سالم است

فاعل است و مرفوع وعلامت رفع آن نیز علامت اصلی ضَمّه می باشد

 

ولی در جمله دوّم می بینیم  کلمات الحسنات و السَیّئات که هردو جمع مؤنّث هستند و مفعول به منصوب به جای علامت اصلی فتحه کسره گرفته اند

و در جمله سوّم نیز کلمه سماوات که یک کلمه جمع مؤنّث است

مجرور به حرف جرّ است و مجرور به علامت اصلی کسره

 

بنابراین نتیجه می گیریم که :

اسم جمع مؤنّث سالم فقط در حالت نصبی اعرابش فرعی است

 

 

5- اسم غیر منصرف ( ممنوعٌ منَ الصَّرفِ )

 

اسم غیر منصرف اسمی است که تنوین و کسره نمی پذیرد

وبه همین سبب فقط در حالت جرّی اعرابش فرعی و نیابی است

بدین صورت که در حالت جرّی  بجای علامت اصلی جرّ یعنی

کسره ( ــِـ ) ، علامت فتحه ( ــَـ ) می گیرد 

مهمترین اسمهای غیر منصرف عبا رتند از:

1- اسم عَلَم مُؤَنّث شامل :

اسمهای خاص جنس مؤنّث یعنی اسم خانمها : زینب ، مریَم ، زهراء، فاطمة

اسمهای بیشترشهرها و کشورها : طهران ، مشهد ، إصفَهان

2 – اسمهای علم غیر عربی

که شامل اسمهایی است که از کلّیه زبانهای غیر عربی وارد زبان عربی شده اند   :ابراهیم ، فرعَون ، ساسان ، جرج ، ....

3 – صفاتی که بر وزن أفعَل باشند :  أعلَم ، أحسن ، أحمَر

4 – جمع های مکسّری که بر وزن  مفاعل و یا مفاعیل  ( ویا هم وزن با آنها ) باشند : مساجد ، جَوانب ، مشاهیر ، تَواریخ

 

شاهَدَ قارونُ رجُلاً زاهداً  

                                                                 
جعَلَ اللهُ هارونَ وصیّاً لِموسی  
 
                                                           
إذهب إلی فرعَونَ إنّهُ طَغی
                      

در جمله اوّل قارون یک اسم غیر منصرف است و مبتدا و مرفوع به اعراب اصلی ضَمّه ــُـ

در جمله دوّم هارون یک اسم غیر منصرف است و مفعول است و منصوب به اعراب اصلی فتحه ــَـ

ولی با کمی دقت در جمله سوّم می فهمیم که  کلمه فرعون که یک اسم غیر منصرف است مجرور به حرف جرّ است ولی کسره قبول نکرده است

و به جای علامت اصلی کسره ــِـ  فتحه ــَـ را گرفته است

پس نتیجه می گیریم که:

اسمهای غیر منصرف فقط در حالت جرّی اعرابشان فرعی است .